Әлем чемпионатының үштен бірі өтіп кетті. 12 топтың ойынын түгел шолып, кімдер үшін сәтсіз болғанын, кімдердің сенсация жасағанын талқылап, плей-офф кестесіне көз жүгіртеміз.
Ұйқысыз түндер, толассыз жазбалар мен эмоциялар артта қалып, топтық кезең де аяқталды. 48 команда, 12 топ, 72 матч және өте көп голдар соғылды.Төрт команданың үшеуі дерлік келесі кезеңге өтсе де, бәріне бірдей орын жетпеді. Енді бәрі қалай өткенін қорытындылап, көпшілікке ұнай бермейтін, болжам жасау ісіне көшейік.
Топтан мінсіз өткендер туралы айтсақ, ондай үш-ақ құрама бар: Франция, Аргентина және Мексика. Олар 9 ұпайдың тоғызын да жинады. Ал сәтсіз өнер көрсеткендер мен фавориттердің жолына бөлек тоқталамыз.
Сандарға қатысты ескерту: 1/16 финалдағы өту мүмкіндігінің пайызы – бұл букмекер коэффициенттердің нақты көрсеткіші. Сандар үнемі өзгеріп тұрады.
Әр топ туралы бір-екі ой
A тобы
Барлық матчын өз алаңында өткізген Мексика жанкүйерлеріне нағыз мереке сыйлады: үш ойында да жеңіске жетіп, қақпасына бірде-бір гол өткізген жоқ. Алда оларды қиын ойындар күтіп тұр, бірақ әзірге мексикалықтар, яғни уэйлер, өзінің карнавалдарын өткізіп, жеңісін тойлап жатыр. Ал Чехия мен Оңтүстік Корея топтан шыға алмай қалады деп ешкім ойламады. Негізі екі команда да келесі кезеңге өтуі керек еді, бірақ екеуі де ерте үйіне қайтады. Тіпті Кореяға ОАР-мен ойында тең түссе де жеткілікті еді, бірақ матчта ұтылып қалды. Бұл құрамалар туралы толығырақ кейін айтамыз.
B тобы
Швейцария өз әдетінен жаңылмай, бұл жолы да топтық кезеңнен еш қиналмай өтті. Тіпті турнир қожайыны Канаданың өзін артқа тастады. Ал Канада ойынында әлі де болса қобалжу мен асығыстық байқалады.
Босния Уэльспен өткен пенальти сериясынан басталған сенсациясын әрі қарай жалғастырып жатыр. Плей-оффта 40 жастағы Джеконы тағы бір мәрте көретін болдық, мүмкін тек бір-ақ матчта шығар, бірақ бәрібір қызық. Ал Катар топ соңында қалды, доп айырмасы −8, тіпті еске алатын да ештеңе жоқ.
C тобы
Бразилия да, Марокко да 7 ұпай жинап, доп айырмасының арқасында Бразилия бірінші орынға шықты. Винисиус әр ойында гол салды, оның үстіне Неймар алаңға оралып, стадионды да, бүкіл Бразилияны да дүр сілкіндірді. Қазір Анчелотти құрамасы өз ойынын таппай әлек. Бразилия тек атақты ойыншыларға сенетін ескі әдетінен арылды ма, әлде бапкердің тактикасы әлі шикі ме – бұл жағы белгісіз. Шетел баспасөздері «Бразилия негізгі тактикасы мен шын мықты тұсын әлі жасырып отыр» деп жазып жатыр. Шотландия Әлем чемпионатына тоғызыншы рет қатысса да, топтан тағы шыға алмады, нәтиже баяғыдай. «Теріскей ұлдар» тарихты жаңарта алмаса да, алаңдағы ойынымен емес, трибунадағы ерекше жанкүйерлерімен көптің сүйіктісіне айналды. Гаити болса турнирге келіп, тарихқа енгеніне риза, тіпті Мароккоға гол салып, үйіне де көңілді қайтты. Бұл топ көздеген нәтижені берді. Тек Шотландиядан жақсырақ ойын күткен едік, бірақ мұны да нашар өнер көрсету деп айта алмаймыз.
D тобы
Турнир басталмай тұрып АҚШ бұл топты «оңай» деп атаған еді, шынымен де солай болды. Олар тіпті соңғы ойында еш мүмкіндігі қалмаған Түркиядан ұтылса да, топтан бірінші орынмен шықты. Ал қалған командалар үшін топта нағыз тартыс басталды. Нәтижесінде Аустралия мен Парагвай келесі кезеңге өтті. Ал Түркия бәрін таңғалдырып, жарыстан шықты. Негізі көбі оларды топта екінші орын алады деп күткен еді, өйткені бұл Әлем чемпионатына 24 жылдан кейін «жасырын фаворит» болып келген команда болатын. Алда не болса да, Түркияның бұл жолы сәтсіз ойын көрсеткенін статистика да дәлелдеп тұр: алғашқы екі матчта қақпаға 64 рет соққы жасап, бірде-бір гол соға алмаған.
E тобы
Германия өз тобында бірінші орын алғанымен, олардың ойыны ешкімді тәнті ете қойған жоқ. Әрине, Кюрасао қақпасына еш қиындықсыз 7 гол соқты, бірақ одан кейін Кот-д’Ивуарға төтеп бере алмай, тек матчтың соңында әрең дегенде тең түсті. Ал соңғы ойында тіпті Эквадорға есе жіберіп қойды. Жалпы топтан негізгі фавориттер шықты. Оның үстіне, соңғы матчта Эквадорға Германияны қалайда жеңу керек болған еді. Ал Кюрасао жарыстан басын тік көтеріп кетеді: Әлем чемпионаты тарихындағы ең кішкентай ел өз деңгейінде жақсы ойнап шықты. Көпшіліктің есінде қалу үшін осының өзі жеткілікті.
F – тобы, бірінші «өлім тобы»
Тунис Әлем чемпионатының іріктеуінде бірде-бір гол жібермеген еді. Ал турнирде бәрі басқаша болды: алғашқы ойыннан кейін бас бапкерін қуып жіберді, бірақ бұдан ештеңе өзгерген жоқ. Нәтижесінде 0 ұпаймен және −10 доп айырмасымен турнирден шығып қалды.
Нидерланд Жапониямен өте тартысты әрі тең ойын көрсетіп, топтан бірінші орынмен шықты. Жапондарға қарсы ойында мүлдем босаңсуға болмайды. Ал Швеция бас бапкері Поттердің сиқырына тағы да сеніп (иә, бапкерінің тегі шынымен Поттер), соңғы турда тең түсті. Осы ұпай олардың топтан шығуына толық жетті.
G тобы
Бельгия соңғы турға дейін топтан шыға алмай қалу қаупінде тұрды. Ал Мысыр тарихи нәтижеге қол жеткізіп, келесі кезеңге өтті. Иран үшін бұл турнир нағыз жанжалға айналды. Команда капитанының айтуынша, оларды әр ойыннан кейін Мексикаға шақырып, тоқтаусыз тексеріп, мазаларын алған. Оның үстіне FIFA мен АҚШ еш қолдамады. Соңғы ойында ирандықтардың өздері де жүйкесі сыр беріп, шыдай алмады. Оның үстіне басқа қарсыластары (Аустрия мен Алжир) екі жаққа да тиімді есеппен тең ойнап, Иранды топтан шығармай қойды. Ал Жаңа Зеландия туралы айтатын ештеңе жоқ. Турнирге қатысқандары ғана белгілі.
H тобы
Бұл топ туралы екі түрлі нәрсе айтуға болады. Біріншісі – Испанияның ойыны жанкүйерлерін шошытып отыр. Бірақ олар мықты болғаннан емес, керісінше, әлі өз ойыны мен негізгі құрамын таба алмай жатқандықтан қорқынышты. Мысалы, Родри бұрынғыдай сенімді ойнай алмай жүр, қақпашы Унай Симон да алаңда көп толқып, қателесе береді. Ал Ямаль доп алса, қарсыластар оны бірден үш қорғаушымен жауып тастайды. Испания бұл мәселені қалай шешеді және ойынын қалай өзгертеді – мұны енді плей-оффта көреміз.
Уругвайдың жөні мүлдем бөлек. Олар бапкермен келіспей, жаттығудың ауырлығына шағымданып келді. Басқа тактика талап еткенімен, соңында бәрібір ұтылды. Ойыншылардың алаңда тек эмоцияға беріліп, ойындары жүрмей жатқаны анық көрінді. Негізі Кабо-Вердені де жеңуге, Сауд Арабиясымен де бірінші таймнан бастап жақсырақ ойнауға болатын еді. Бірақ қазір оны айтқаннан пайда жоқ – бәрі артта қалды. Олардың бұл халін Испаниямен матчтың соңында алған қызыл қағазынан-ақ түсінуге болады. Ойыншы қолдан ештеңе келмейтінін, бәрі біткенін түсініп сондай әрекетке барды.
Ал нағыз сенсация Кабо-Верде құрамасы болды. Турнирге алғаш рет келген (әрі Әлем чемпионаты тарихындағы ең кішкентай екінші ел) бұл команда үш рет тең түсіп, әлгі Уругвайды жолда қалдырды да, келесі кезеңге өтіп кетті. Қызық факт: осы команданың қорғаушысын кезінде құрамаға LinkedIn желісінде хат жазып шақырған екен, ал қазір ол Әлем чемпионатының плей-офф кезеңінде ойнайын деп жатыр. Ал олардың қақпашысы Возинья команданың нағыз символы әрі осы турнирдің арқасында әлеуметтік желінің жұлдызына айналды.
I тобы, екінші «өлім тобы»
Франция топтағы бүкіл ойында жеңіске жетіп, келесі кезеңге өтті. Дембеленің Норвегия қақпасына соққан хет-тригі (4:1) бұл команда құрамының қаншалық мықты екенін тағы бір дәлелдеді. Ал Мбаппе гол саны бойынша Клозені қуып жетті, оның үстіне нәтижелі пастарды да аямай беріп жүр. Ал Норвегия бірінші орын үшін таласудан өздері бас тартты. Бапкері Сульбаккен плей-офф алдында негізгі құрамның 10 ойыншысын демалтып, алаңға шығармай қойды. Егер олар келесі кезеңде бірден ұтылып қалса, бұл шешімі үлкен қателік болып көрінбек.
Франция мен Норвегиядан қарағанда, Сенегал туралы айту қызығырақ. Олар Иракты ірі есеппен жеңіп, топтан шықты. Ең қызығы, бұл нәтижеге басшылық кесірінен болған үлкен хаосқа қарамастан жетті. Мысалы, бас бапкер Пап Тиав бес ай бойы айлықсыз, тіпті ресми келісімшартсыз жұмыс істеген. Ал ойыншыларға КАН-2025 (Африка кубогы) пен іріктеу кезеңі үшін тиісті сыйақыларын бермей қойған. Шешуші ойын алдында ел президенті өзі араласқаннан кейін ғана мәселе біраз шешілді. Сондықтан Сенегалдың келесі кезеңге өтуі – нағыз ерлік.
J тобы
Аргентина бүкіл қарсыласын оңай жеңіп, топтан бірінші орынмен өтті. Месси гол салудан Мирослав Клозені артқа тастап, Әлем чемпионатының жаңа рекордтарын орнатты. Бұл Мессидің соңғы турнирі екені анық, сондықтан ол барын салып жатыр. Оның үстіне, басқа топтардағы ойындардың нәтижесінде Аргентинаға плей-оффта өте оңай қарсыластар тап келді. Нағыз тартыс екінші орын үшін болды. Аустрия мен Алжир матчының соңы өте қызық өтті: ойын 3:3 есебімен аяқталды. Бұл нәтиже екі командаға да тиімді болып, келесі кезеңге алып шықты. Соңына дейін тартысты ойын болды.
K тобы
Колумбия бүкіл топтардың ішіндегі ең қауіпті «екінші нөмірлі» команда екенін дәлелдеді. Олар Португалиямен тікелей ойында 0:0 есебімен тең түсіп, ақыры осы төрт команданың көшбасшысы болды. Ал Португалия өз тобында бірінші орын ала алмаған жалғыз фаворит болды. Роналду үшін де бұл соңғы Әлем чемпионаты болуы мүмкін, бірақ ол ең жақсы ойынын көрсете алмай жатыр. Команда ішіндегі ұрыс-керіс пен әлеуметтік желідегі «сен Португалияға жанкүйерсің бе, әлде тек Роналдуға ма?» деген сөздер соның дәлелі. Роналду Өзбекстанмен ойында «мен қайтып келдім» деп айқайлағанымен, Колумбияға қарсы матчта алаңда мүлдем көрінбеді. Ол қақпаға тек бір-ақ рет соққы жасады, қарсыластарын бірде-бір рет алдап өте алмай, допты сегіз рет жоғалтып алды.
Конго ДР үшінші орын алып, өз тарихында тұңғыш рет топтан шықты. Ал турнирге алғаш рет келген Өзбекстан бірде-бір ұпай ала алмады. Бапкері Каннаваро Әлем чемпионатын ұта алмайтындарын ашық айтқан еді. Соған қарамастан, өзбек футболшылары бір ойында болсын жеңіске жетуге барын салды, олардың мінезі мен әлеуеті анық көрінді.
L тобы
Англия өз қақпасына гол жібермей, топта бірінші орын алды. Олардың ойынын сынайтындар да, бапкер Тухельдің құрамды жиі ауыстыратынына сенбейтіндер де көп. Бірақ команданың нағыз күшін плей-оффта көреміз. Хорватия соңғы турда Ганадан озып, екінші орынға шықты. Бұл – Лука Модричтің соңғы Әлем чемпионаты. Алайда Хорватияға бұрынғыдай жартылай финалға жету қиын болады, өйткені жаңа буын әлі дайын емес. Бұл алаңда анық көрініп тұр. Гана үшінші орынмен топтан шықты. Оларға өткен Әлем чемпионатындағы нашар ойыны үшін ақталуға жақсы мүмкіндік туды. Ал Панама жарыстан шықты.
Топтан аса алмағандар
Уругвай. Олар турнирге алғаш рет келген, жарыс басталғанша көп ешкім біле бермейтін Кабо-Верде құрамасын алға жіберіп алды. Мұнда ақталатын сылтау табу қиын. Уругвай сияқты мықты команданың топтан шыға алмауы – үлкен соққы. Бұл нәтиженің себебін олар өз елдерінде әлі ұзақ іздейтін болады.
Оңтүстік Корея. Бұл құраманың жарыстан шығып қалуын ешкім күтпеді. Құрамында Сон мен Ли Кан Ин сияқты жұлдыздары бар, Әлем чемпионатының тұрақты қатысушысы топтан шыға алмай қалды. Бәрі ЮАР-мен болған ойыннан басталды: бұл матчқа Сон Хын Мин күтпеген жерден алғашқы минуттан шықпады. Корея допқа қанша иелік еткенімен, 0:1 есебімен ұтылып, басқалардың нәтижесіне қарап қалды. Бірақ сәтсіздік қуып, плей-оффқа екі қадам жетпей қалды.
Елдегі жағдай да мәз емес. Федерация 2002 жылдан бері алғаш рет команданы әуежайдан күтіп алудан бас тартты. Ал дүкен иелері есіктеріне бас бапкерге ештеңе сатпайтындарын жазып іліп қойған. Журналистер болса, мұндай нашар ойынға басқа себеп таппай, бапкерден «ойыншылар уланып қалған жоқ па?» деп сұрады.
Түркия. Олар Әлем чемпионатына 24 жылдан кейін алғаш рет оралды. Команданың өзі де, қарсыластары да D тобынан шығу қиын емес деп есептеген. Алайда, Еуропаның топ-клубтарында ойнайтын бүкіл жұлдыздары бола тұра, Түркия турнирден ешқандай ұпайсыз қайтты.
Чехия. Турнир басталмай тұрып, сарапшылардың бәрі дерлік бұл командаға екінші орынды беріп қойған еді: «тек тең ойнаса да жетеді» деп есептеді. Бірақ іс жүзінде олар А тобында бір-ақ ұпай жинап, доп айырмасы -4 көрсеткішімен ең соңғы орында қалды. Олардың 20 жылдан кейінгі бірінші Әлем чемпионаты сәтсіз өтті: фаворит болады деп күткен команда алаңда жай ғана бақылаушы болып қалды.
1/16 финал кестесі мен жұптарға болжам
28 маусым мен 3 шілде аралығында 16 жұп плей-оффта бақ сынайды. Төменде әр жұптың фавориті мен олардың келесі кезеңге өту мүмкіндігі көрсетілген.
Неге назар аудару керек?
Ең тартысты жұп – Австралия мен Мысыр. Кімнің жеңері мүлдем белгісіз, екеуінің де күші бірдей. Мысырлықтар өз тарихындағы ең үздік нәтижені көрсету үшін алаңда жан пида қылуға дайын. Олар үшін бұдан былайғы әр ойын – финалмен тең әрі бүкіл елдің намысы.
Бұл кезеңнің ең басты текетіресі – Хорватия мен Португалия. Алаңда тағы бір мәрте Модрич пен Роналду жүздеседі. Екі команданың да ішкі проблемалары бастан асады, бірақ бұл – екі жақ та аянып қалмайтын нағыз футбол классикасы.
Бәрі біз ойлағандай айқын емес: Бразилия – Жапония. Қағаз жүзінде Бразилия фаворит (~76%) көрінгенімен, алаңда жағдай басқаша болуы мүмкін. Жапония өткен Әлем чемпионатында Германия мен Испанияны ұтқан, сондықтан олар атақты командалардан қорықпайды. Бұл жолы да олар ең қиын топтан 5 ұпай жинап, екінші орынмен шықты. Оның үстіне, өткен күздегі жолдастық матчта жапондар Бразилияны 3:2 есебімен жеңіп кеткен болатын.
Бразилия болса өз тобында тек соққан голдарының арқасында ғана бірінші орын алды. Олардың ойынынан бапкер Анчелоттидің тактиканы әлі де іздестіріп жатқаны байқалады. Екі команда да қанаттағы қорғаушыларын шабуылға жиі шығарады. Сондықтан бұл ойын тек бір қақпаға өтпейді, қос тарап та ашық футбол ойнайды.
Тағы бір жұп – Нидерланды – Марокко. Мароккомен ойнау ешкімге оңай болмайды. Әсіресе, «жаралы жүректер құрамасы» деп аталатын Нидерландыға қиын соғады. Нидерланды жақсы ойнап, соңына дейін беріспей жүргенімен, кез келген нәтижемен аяқталуы мүмкін матч.
Сондай-ақ африкалық құрамалар қатысатын мына жұптар да тартысты: Бельгия – Сенегал және Кот-д'Ивуар – Норвегия. Бельгияны жеңілмейтін команда деуге болмайды. Ал Кот-д'Ивуар Германиямен өткен ойыннан кейін кез келген матчта кімге болса да өз футболын өткізе алатын мықты ұжым екенін байқатты.
Келесі кезеңде не күтеді?
Бүгінгі таңда букмекер болжамы бойынша бас жүлдеге үміткер – Дидье Дешам баптайтын Франция құрамасы, олардың жеңіске жету мүмкіндігі 18,7%. Аргентина екінші орында (16,3%), ал үздік үштікті Испания түйіндеп тұр (13,5%). Фавориттердің толық ТОП-10 тізімі мынадай:
48 команда қатысқан тарихтағы тұңғыш Әлем чемпионатының топтық кезеңі ойлағандай өтті: тым ұзақ, кей жерде әділетсіз, бірақ өте қызық. Алда – тек плей-офф. Ендеше, ұйықтамай, бірге тамашалаймыз.
